Inwestycje w akcje

 

Inwestor, który zamierza ulokować swoje środki w akcje musi zastanowić się, jakiego rodzaju inwestycje go interesują. W zależności od rynku, na którym kupowane są akcje, możliwe do zastosowania są różne strategie inwestycyjne, różny jest horyzont inwestycyjny, różne są możliwości wyjścia z inwestycji.

Podstawowym podziałem rynku akcji jest podział na rynek pierwotny i wtórny:

  • rynek pierwotny – na tym rynku to emitent jest sprzedającym akcje. Spółka dokonuje emisji akcji, które obejmują inwestorzy w zamian za wniesione do spółki wkłady pieniężne (czasami także wkłady niepieniężne). Spółka ustala cenę emisyjną akcji, za którą nabędą je inwestorzy. Emisja najczęściej organizowana jest przez dom maklerski lub inny podmiot doradczy, które pobierają swoje wynagrodzenie za organizację emisji od emitenta. Inwestorzy zwykle nie ponoszą dodatkowych kosztów transakcji (prowizji).
  • rynek wtórny – na rynku wtórnym dochodzi do transakcji pomiędzy dwoma inwestorami. Kiedy jeden z inwestorów decyduje o sprzedaży posiadanych akcji, a drugi stwierdza, że kupi akcje, dochodzi do zawarcia transakcji. Transakcja zawierana jest po cenie ustalonej na giełdzie. Giełda gromadzi wszystkie zlecenia kupna i sprzedaży złożone przez inwestorów, w momencie, kiedy znajdą się dwie strony chcące zawrzeć transakcję po tym samym kursie, dochodzi do realizacji zlecenia. Pośrednikiem przekazującym zlecenia na giełdę są domy maklerskie, które za swoje usługi pobierają od inwestorów prowizję brokerską od każdej zawartej transakcji.

W Polsce zorganizowany obrót wtórny akcjami odbywa się na dwóch platformach – rynku głównym oraz rynku alternatywnym NewConnect. Obydwa te rynki zorganizowane są przez tą samą spółkę – Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. Na rynku głównym notowane są największe spółki i inne instrumenty finansowe. Rynek NewConnect przeznaczony jest głównie dla mniejszych spółek, będących na wcześniejszym etapie rozwoju.


 

Oferty pierwotne akcji

Oferty pierwotne akcji związane są z potrzebami kapitałowymi spółki-emitenta. Spółka, która do rozwoju potrzebuje większych środków obrotowych czy inwestycyjnych, decydując się na emisję akcji zbiera od inwestorów kapitał. Inwestorzy kupujący akcje liczą na dywidendy oraz/lub na wzrost kursu akcji w związku z poprawą sytuacji spółki, spowodowaną między innymi przez zdobycie środków na rozwój od inwestorów. Nowi inwestorzy stają się współwłaścicielami spółki, a dotychczasowi akcjonariusze zmniejszają swój udział w kapitale akcyjnym spółki. Oddają część własności firmy w ręce nabywców akcji nowej emisji.

Spółka chcąca przeprowadzić emisję do szerszego kręgu inwestorów robi to najczęściej we współpracy z domem maklerskim lub innym podmiotem doradczym (organizatorzy emisji). Podejmowane są uchwały o emisji, tworzone są odpowiednie dokumenty emisyjne, przeprowadzana jest akcja promocyjna oferty, w końcu następuje etap zbierania zapisów i wpłat od inwestorów. Żeby wziąć udział w takich ofertach należy wcześniej nawiązać kontakt z organizatorem emisji.

Polskie przepisy prawne pozwalają prowadzić ofertę akcji na dwa sposoby:

  • Oferta publiczna – kierowana do nieograniczonej liczby inwestorów,
  • Oferta prywatna – takie oferty kierowane są do co najwyżej 149 inwestorów.

ofertach publicznych sprzedawane są najczęściej duże emisje, ale również niewielkie emisje (do 1 mln euro) korzystające ze zwolnienia z kosztownych elementów oferty publicznej takich, jak: prospekt emisyjny, memorandum informacyjne, czy pośrednictwo firmy inwestycyjnej. Najczęsciej jednak w celu przeprowadzenia oferty publicznej sporządzany jest prospekt emisyjny (lub w wyjątkowych wypadkach inne dokumenty, np. memorandum inwestycyjne), które muszą wpierw zostać zatwierdzone przez Komisję Nadzoru Finansowego. Prospekt emisyjny to obszerny, często kilkusetstronicowy dokument, zawierający pełne informacje o emitencie oraz o prowadzonej ofercie akcji. Prospekty emisyjne są „lekturą obowiązkową” każdego inwestora działającego na rynku pierwotnym.

Oferty publiczne organizowane są przez duże firmy inwestycyjne, najczęściej domy maklerskie. Informacje o ofertach są szeroko dostępne – w internecie, prasie, tv. Inwestor, który zamierza wziąć udział w ofercie publicznej akcji musi w czasie trwania oferty złożyć odpowiedni zapis w jednym z punktów sieci sprzedaży danej emisji.

Z publicznym trybem emisji atrakcyjnych akcji związane jest zjawisko dużych redukcji zapisów. Masowo rozpowszechniane informacje o ofercie powodują często napływ tak wielu chętnych na akcje, że w efekcie pojawia się ich zbyt wielu, popyt przekracza ilość oferowanych akcji i zapisy zostają zredukowane. W przypadku redukcji inwestor otrzymuje tylko część akcji, na które złożył zapis. Skala redukcji podawana jest w procentach – jeżeli redukcja wynosi 40%, to inwestor otrzymuje tylko 60% akcji, na które złożył zapis (inwestorowi składającemu zapis na 100 akcji przydzielone zostanie 60 akcji).

W drodze ofert prywatnych organizowane są najczęściej mniejsze emisje. W przypadku spółek zamierzających zadebiutować na NewConnect zdarzają się emisje o wartości od kilkuset tysięcy złotych. Wartość ofert prywatnych przeważnie nie przekracza kilkudziesięciu milionów złotych.

Organizatorami ofert prywatnych akcji są domy maklerskie, ale często również sami emitenci korzystający z pomocy innych podmiotów doradczych. Oferty prywatne nie mogą być szeroko reklamowane, więc żeby wziąć udział w emisji należy wcześniej zgłosić się do odpowiedniego organizatora. W momencie emisji inwestor może wtedy być zaproszony do udziału w ofercie prywatnej. 

W drodze ofert prywatnych organizowane są często emisje Pre-IPO (Initial Public Offering – pierwsza oferta publiczna). Po zorganizowaniu emisji Pre-IPO i spełnieniu oczekiwanych warunków, spółka przeprowadza emisję IPO (pierwszą ofertę publiczną), debiutując następnie na giełdzie. Dla inwestorów emisje Pre-IPO mogą być prawdziwą okazją, gdyż cena emisyjna w takich ofertach jest często znacząco niższa niż w późniejszym IPO.

W transakcjach na rynku pierwotnym, zarówno w ofertach prywatnych, jak i publicznych, często określana jest minimalna wartość zapisu. W przypadku ofert publicznych próg ten jest przeważnie ustalany na niższym poziomie (nawet kilkaset złotych), niż w ofertach prywatnych (często 10.000 zł i więcej). Warto też zwrócić uwagę, że kupując akcje w ofercie pierwotnej nie płaci się prowizji od transakcji.


 

Rynek wtórny akcji

Po wyemitowaniu akcji przez spółkę istnieje możliwość zawierania transakcji akcjami pomiędzy inwestorami. Są to tzw. transakcje na rynku wtórnym. Spółka z tytułu zawarcia transakcji pomiędzy dwoma inwestorami nie otrzymuje żadnych wpływów. Istnieją trzy sposoby zawierania transakcji na rynku wtórnym, we wszystkich przypadkach transakcje są obłożone dodatkowym kosztem.

  • Transakcje na rynku zorganizowanym – parkiet główny giełdy oraz alternatywny system obrotu NewConnect. Zawierane za pośrednictwem domów maklerskich lub innych firm inwestycyjnych. Kosztem inwestora jest tzw. prowizja maklerska, której wysokość jest uzależniona od biura maklerskiego, w którym inwestor ma swój rachunek. Prowizję płaci się zarówno przy kupnie, jak i przy sprzedaży akcji.
  • Transakcje za pośrednictwem firm inwestycyjnych. Inwestor zawiera transakcje z firmą inwestycyjną (np. domem maklerskim), lub dom maklerski wskazuje drugą stronę transakcji. Wysokość opłat jest każdorazowo negocjowana. Koszt zawarcia transakcji może ponosić jedna ze stron transakcji lub obie strony transakcji. W przypadku, gdy stroną transakcji staje się firma inwestycyjna (kupując akcje na tzw. „własne książki”), koszt transakcji dla inwestora może nie występować, ponieważ cena transakcji stwarza firmie inwestycyjnej szanse na osiągnięcie zysku w inny sposób (np. zarobek na spreadzie).
  • Transakcje cywilnoprawne. Żeby zawrzeć taką transakcję inwestor sam musi znaleźć jej drugą stronę. Transakcje cywilnoprawne obłożone są podatkiem od czynności cywilnoprawnych (PCC) w wysokości 2% wartości transakcji. Zapłata podatku jest solidarnym obowiązkiem zarówno sprzedającego, jak i kupującego akcje, jednak zwyczajowo przyjmuje się, że podatek płaci sprzedający.

Część spółek decyduje się na wprowadzenie swoich akcji do obrotu zorganizowanego na głównym parkiecie giełdy lub na rynku alternatywnym NewConnect. Dla inwestora notowanie akcji spółki na rynku oznacza trzy podstawowe zalety: płynność, rynkową wycenę i informacje.

  • Płynność – akcje spółki notowanej na rynku w każdej chwili łatwo kupić i sprzedać, a akcjonariusz nie musi sam poszukiwać chętnych do odkupienia jego akcji. W porównaniu do spółki niepublicznej o wiele łatwiej jest zamknąć swoją inwestycję. Trzeba jednak zwrócić uwagę, że akcje notowane na rynku mogą być mniej lub bardziej płynne – łatwiej jest sprzedać akcje dużej spółki, będącej w indeksie WIG20, co innego w przypadku małej spółki notowanej w systemie jednolitym lub na NewConnect. Istotna jest też ilość wolnych akcji w obrocie, tzw. free float – w przypadku niektórych spółek inwestorzy strategiczni mogą posiadać zdecydowaną większość akcji będących w obrocie, w rękach małych inwestorów może znajdować się mało akcji, kilka-kilkanaście procent, co również nie pozostaje bez wpływu na płynność danych akcji.
  • Rynkowa wycena – przyjmuje się, że wycena ustalona przez rynek jest zbliżona do rzeczywistej wartości spółki. Dzięki wprowadzeniu akcji na giełdę inwestor zyskuje więc wiedzę o wartości posiadanych akcji. Ponadto wycena akcji notowanych na rynku jest najczęściej wyższa niż wycena akcji nienotowanych – dzięki temu, że akcje są płynne i łatwiej je sprzedać ich wycena jest wyższa (nie zawiera dyskonta związanego z koniecznością poszukiwania inwestora chcącego odkupić akcje). Korzyść dla inwestora jest oczywista – jego akcje są więcej warte przez sam fakt notowania na rynku.
  • Informacje o spółce – wszystkie spółki notowane w obrocie zorganizowanym muszą regularnie przekazywać informacje o sobie i swojej działalności. Katalog informacji jest szeroki i określony w rozporządzeniu dotyczącym obowiązków informacyjnych spółek publicznych. Do najistotniejszych informacji należą raporty okresowe – roczne, półroczne, kwartalne, które oprócz sprawozdań finansowych zawierają informacje o zdarzeniach zaszłych w okresie, który obejmuje sprawozdanie. Raporty bieżące dotyczą wydarzeń, które mają istotny wpływ na działalność emitenta. Dzięki raportom bieżącym i okresowym inwestor posiada więc pełną informację o swoich inwestycjach.

Akcje notowane na giełdach mają formę zdematerializowaną, tzn. że nie występują w formie papierowych dokumentów. Wszystkie akcje notowane na GPW i NewConnect zarejestrowane są w Krajowym Depozycie Papierów Wartościowych (KDPW), który prowadzi system ewidencji i rozliczania transakcji. KDPW gwarantuje bezpieczeństwo obrotu papierami wartościowymi.

Transakcje na giełdzie rozliczane są w terminie trzech dni roboczych od zawarcia transakcji (D+3). Oznacza to, że kupując akcje stajemy się ich właścicielami w trzecim dniu roboczym (rozliczeniowym) po zawarciu transakcji. Jeżeli transakcja zawarta zostanie w poniedziałek, inwestor stanie się właścicielem kupionych akcji w czwartek. To samo dotyczy sprzedaży i wpływu środków pieniężnych z transakcji na rachunek – przepływy pieniężne odbywają się w dniu D+3.

 

Analiza akcji

Istnieje wiele różnych technik i metod analizowania akcji – można je podzielić na trzy główne grupy.

Analiza techniczna - polega na analizie wykresów dotychczasowych przebiegów kursów akcji. Na tej podstawie, a także wykorzystując różnego rodzaju wskaźniki i prawidłowości, analitycy techniczni próbują przewidzieć zachowanie się kursów akcji w przyszłości.

Analiza fundamentalna - polega na analizowaniu kondycji finansowej i ekonomicznej spółki oraz analizie branży, w której działa spółka, a więc na analizowaniu tzw. „fundamentów”.

Analiza portfelowa - zajmuje się doborem konkretnych akcji (i ich proporcji) do portfela papierów wartościowych. Jest to czynione na podstawie oszacowanych dla poszczególnych akcji parametrów dotyczących ryzyka, oczekiwanych stóp zwrotu oraz ich wzajemnej korelacji.

Powyższe metody analizy mogą się przenikać – analityk fundamentalny może dobierać akcje na podstawie fundamentów spółki, ale moment dokonania transakcji, może być przez niego wybrany na podstawie analizy wykresów.